Nhà thơ Mai Linh tại nhà nhạc sĩ Văn Cao, năm 1995. Ảnh: Nguyễn Đình Toán.

Mai Linh vốn khang khác đồng loại từ việc dùng chữ đến cả cung cách ăn bận, rồi ngay cả các tập thơ tuần tự trình làng những Thơ ký gửi, Hồi ức chuồn chuồn, Cho (tặng thưởng Hội Nhà văn năm 2006), Thu ... các khổ in cũng lạ bởi khiến cánh thợ mộc bây giờ phải vò đầu bứt tai mỗi khi nghĩ đến việc đóng giá để bầy, chứa sách cho các nhà thơ!

Một cuộc triển lãm tranh có cái tên chả giống ai của Mai Linh Tất cả đều ướt. Mai Linh vẽ đã lâu đủ chất liệu nhưng được bạn bè chồn chân mỏi mắt ở thể sơn dầu. Tất cả đều ướt như một cuộc chơi mầu hơi bị bạo liệt. Ướt chả phải là mới vừa vẽ mà hình như  thông điệp từ hơn bốn mươi mảng miếng sơn dầu giăng kín hai căn phòng rộng những gì rói tươi hôi hổi mà Mai Linh chiêm nghiệm nhặt nhạnh từ cõi ta bà lẫn lòng người thói đời.

Tôi nhớ cách thời điểm bầy triển lãm không lâu ở ngôi biệt thự 34 Quang Trung nơi trụ sở tòa báo của Mai Linh thuê và cũng Mai Linh đứng ra tổ chức cuộc trưng bày hàng trăm bài thơ Thiền do thi sĩ Nguyễn Duy chọn từ thời Lý Trần đến hiện đại được thi sĩ thể hiện trên giấy dó với kiểu viết cùng phong cách chỉ Nguyễn Duy riêng có.

Cũng nhớ thêm bức tường hoa biệt thự lối mặt tiền có hàng cau và giàn giầu không, Mai Linh hối tôi mãi việc viết lên đó một cặp câu thơ cổ…

Hình như đương lui và khuất dần đi cái tình trong các cuộc tụ bạ của giống viết lách Hà thành? Phải là người có chút tài cùng cái tình và tí tiền, à quên,  tí duyên nữa chứ thì mới có thể gầy dựng được một điểm, một chốc và duyên nữa mới được một buổi vui để cho những người quen biết và chưa quen biết ngồi được với nhau. Vui là được tụ bạ. Người này rủ, truyền, ới anh kia, tuyền giới viết từ tập tọe đến nổi danh, cộm cán.  Ngoài đám báo chí, thì thi thoảng những Nguyễn Duy, Ngô Thảo, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Thụy Kha, Trần Mai Hạnh… Nhất là khi cánh viết lách phía Nam ra.

Mai Linh ngồi kia, thường khi một góc, đầu bù lên, mắt kính loang loáng, lúc thư thả ly rượu trắng, khi lào phào khói thuốc như một thứ chủ soái của các chủ đề không bao giờ định trước. Thường là cuộc đọc thơ, bình loạn nhau về một cuốn sách nào đó. Hay đơn giản về một món ẩm thực đã xa xăm. Mai Linh chả phải taxi nhưng cũng na ná các cuốc ngồi dài ngắn gom lại rồi tãi không cho bạn cho bè những cú hích viết lách xổi lẫn trường!

Có năm cận Tết, nghe ới… Thì ra đang rủ lên cái nhà vườn của ông bạn ở Đồng Mô. Có ao cá, vườn cây, cau giầu… Đứng đón bạn ở ngõ mà Mai Linh cứ sa sả đại loại, các ông suốt ngày và cả đời chôn nhau trong cái hộp. Thì nay lên đây mở mắt cho to ra để thấy văn hóa Tết của các cụ ta là thế nào.

Văn hóa Tết là có vài cô em chỗ họ hàng bà con (theo đạo diễn Mai Linh phải bận yếm thắm, áo cánh, váy đen) đương hí húi chỗ cầu ao đãi đỗ gạo nếp, lau lá dong chuẩn bị cho cuộc gói bánh chưng và đồ xôi. Một tốp thì đang sửa soạn xử con éc mán để tí nữa lòng lợn tiết canh. Nhóm nữa thì bầy mực tàu giấy đỏ khởi một cuộc thư pháp chiều ba mươi…

Bất chợt ngó thấy anh bạn Việt kiều của Mai Linh ở Canada về ăn tết ngồi lặng phắc, ánh mắt như có khói sương khi chứng kiến cái quy trình văn hóa Tết bày đặt nãy giờ…

Cuộc tái hiện kiêm trình diễn truyền thống sẽ thêm phần mỹ mãn khi một cô em theo gợi ý của anh bạn Việt kiều tay vén váy, bên hông bưng rá gạo nếp gập ghềnh qua cái cầu bằng ba cây luồng bắc qua góc ao để anh quay phim. Chắc bước chưa quen nên bất đồ cả người lẫn gạo nếp cùng yếm thắm lăn tòm xuống ao.

Đầu năm nay nghe tin dữ Mai Linh dính K. Bạn bè người trần mắt thịt đến thăm, săm soi… Phom ấy, dáng ấy kiểu cười kia của Mai Linh còn nét và phong độ hơn nhiều chứng nan y dạo nào của Đồng Đức Bốn thì khó mà gở mồm? Nên dịp Đại hội Nhà văn các khối cơ quan Trung ương và báo chí thấy Mai Linh đủng đỉnh xuất hiện, ùa đến… Người chưa rành thì vô tư bắt tay chúc tai qua nạn khỏi. Kẻ biết thì ngậm ngùi lặng lẽ siết thêm bàn tay của người có chất giọng tự nhiên khàn đặc đi kia.

Rồi những là quyết liệt của các công đoạn xạ trị. Và cả chu đáo lẫn hối hả theo phương pháp ngậm ngùi năm nào của nhà văn Phùng Quán khi điều trị bằng thảo dược chả lẽ vạn cây cỏ của nước Nam mà không cứu được một nhà thơ…

…Chiều Chủ nhật Hà thành sậm sựt ướt lạnh sót lại một cơn cữ ngâu. Chả thấy ới ngồi đâu cả mà lan truyền cái tin là Mai Linh vừa đi sáng nay.

Mai Linh ơi.  Đương sắp một cuốc xe biệt mãi về âm thế.

Chiều 20/9

Nhà thơ Mai Linh từ trần hồi 8 giờ 23 phút ngày 20/9/2015 (tức ngày 8/8 năm Ất Mùi), hưởng dương 57 tuổi.

Lễ viếng tổ chức từ 11 giờ 30 phút đến 13 giờ ngày 22/9/2015 (tức ngày 10/8 năm Ất Mùi) tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội.