Các mô hình công viên nghĩa trang ở nước ngoài đã có từ lâu nhưng ở Việt Nam thì mới bắt đầu khoảng hơn 10 năm trở lại đây

Trong quy hoạch vùng TP.HCM từ nay tới năm 2020, tầm nhìn tới 2050, Chính phủ định hướng xây dựng các nghĩa trang tập trung theo hướng mô hình công viên có quy mô lớn từ vài chục đến hàng trăm hecta. Mô hình này không chỉ là nơi an nghỉ vĩnh hằng cho người quá cố mà còn tạo nên khung cảnh văn minh, hiện đại và nếp sống mới trong văn hóa của người dân, hình thành một ngành dịch vụ mai táng chuyên nghiệp giống như các nước công nghiệp phát triển. Dự kiến tới năm 2020, nhu cầu quỹ đất nghĩa trang tại TP.HCM sẽ lên tới 400 ha.

Theo thống kê sơ bộ tại TP.HCM và các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai hiện mỗi năm có khoảng 70.000 người chết. Trong đó, chỉ riêng TP.HCM mỗi năm có khoảng 30.000 người chết nhưng dân số sinh hàng năm khoảng trên 110.000 người. Như vậy, song song với nhu cầu đất ở thì nhu cầu đất nghĩa trang cũng tăng lên theo từng năm, tạo sức ép lên quỹ đất thành phố đang ngày càng thu hẹp.

Năm 2011, ở thành phố Hồ Chí Minh xuất hiện cơn sốt đất nghĩa trang khi thành phố quyết định cho đóng cửa nghĩa trang Bình Hưng Hòa và cho di dời các ngôi mộ ở đây để dành quỹ đất phục vụ cho các mục đích an sinh, xã hội. 

Trước thực trạng khan hiếm đất nghĩa trang, thời gian gần đây hàng loạt nghĩa trang vùng ven TP.HCM và khu vực Đông Nam Bộ được các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư làm dự án “công viên nghĩa trang” như công viên nghĩa trang Đa Phước (Bình Chánh), công viên nghĩa trang Củ Chi, công viên nghĩa trang Hoàng Kim Nhung (Mỹ Phước Tây - Tiền Giang)… với quy mô lớn, cảnh quan đẹp.

Giá đất tại các nghĩa trang tùy theo vị trí địa lý, quy mô và mức đầu tư khác nhau mà có mức giá khác nhau. Bên cạnh đó, chính sách thuế của nhà nước đối với đất nghĩa trang thay đổi nên cũng dẫn đến việc giá đất nghĩa trang trong từng thời điểm khác nhau cũng có sự khác nhau, và sự khác nhau về giá đất nghĩa trang do sự thay đổi chính sách thuế của Nhà nước là không hề nhỏ. Cụ thể:

• Theo quy định tại khoản 6, điều 3, Luật đất đai năm 2003 thì Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với đất làm nghĩa trang, nghĩa địa.
• Đồng thời tại điểm a, khoản 1, điều 6 Nghị định số 35/2008/NĐ-CP ngày 25 tháng 03 năm 2008 của Chính phủ về xây dựng, quản lý và sử dụng nghĩa trang, quy định “Cấp đất sử dụng nghĩa trang lâu dài và không thu tiền sử dụng đất”.

Tuy nhiên, đến năm 2013, khi Quốc hội ban hành Luật đất đai sửa đổi thì:

•  Tại Khoản 1 Điều 55, Điểm a, Khoản 1, Điều 108 và Điểm a, Khoản 2, Điều 4 của Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất, quy định Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất đối với tổ chức kinh tế được giao đất thực hiện dự án đầu tư hạ tầng nghĩa trang, nghĩa địa để chuyển nhượng quyền sử dụng đất gắn với hạ tầng; diện tích đất phải nộp tiền sử dụng đất là diện tích đất được ghi trên quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Như vậy, từ ngày 15 tháng 05 năm 2014 trở về trước thì đất làm nghĩa trang không phải trả tiền sử dụng đất nên giá phần mộ tại các công viên nghĩa trang sẽ rẻ hơn so với giá phần mộ từ ngày 15 tháng 05 năm 2014 trở về sau.

Thời gian gần đây, giá bất động sản, giá vật liệu xây dựng không ngừng tăng theo từng ngày và giá đất nghĩa trang cũng tăng theo tốc độ phi mã, hiện giờ vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Theo một chủ đầu tư công viên nghĩa trang cho biết;  đối với bất động sản nghĩa trang, nhà đầu tư nào đầu tư càng sớm càng có lợi nhuận cao. Bất động sản nghĩa trang là một lĩnh vực đặc thù của ngành bất động sản, phải tuân thủ rất nhiều các quy định của nhà nước về diện tích, cảnh quan, môi trường, giao thông, nguồn vốn… nên không có nhiều doanh nghiệp đáp ứng được. Quỹ đất ngày càng thu hẹp trong khi nhu cầu về nơi chôn cất người quá cố ngày càng cao nên bất động sản nghĩa trang không có hiện tượng đóng băng hay chững lại, bởi vậy có thể nói ddaay là một kênh đầu tư khá an toàn và mang lại lợi nhuận cao cho những ai biết nhanh chóng chớp thời cơ, đi trước đón đầu.

Viết Cương - Văn Hóa Doanh Nhân